De zitkuil / Kommune 1 / Amon Düül

 

In het Engels is een zitkuil een conversation pit – een beter begrip dan zitkuil.

Deze zitkuil was gebouwd in een zaal in Marres, Maastricht. Boven de zitkuil werd een muurschildering aangebracht, een montage van twee afbeeldingen. De eerste toont het gezicht van een model, weergegeven in een uitvergroot SMYK-raster van stippen.
De tweede afbeelding is een tegenhanger van de eerste: een collage op zich, met 14 mensen. 7 van hen, bovenaan, waren lid van Kommune 1 (kortweg K 1, Berlijn 1967-1969). De overigen waren musici van Duitse bands die in Duitsland in dezelfde jaren werden geformeerd: leden van Amon Düül en een tweetal leden van Amon Düül II – het is Krautrock. De band Amon Düül vormde ook een commune, in München. De leden van K 1 en Amon Düül kenden elkaar. Eén lid van Amon Düül, Uschi Obermaier, zou bij K 1 intrekken en furore maken als het hippiemodel bij uitstek. Van Amon Düül zijn hier bijna alle leden afgebeeld.

In Kommune 1 kwamen een aantal gegevens samen:

het was een plaats voor activisme tegen economische structuren,

voor activisme tegen de politieke beperkingen in het Berlijn onder het bestuur van de geallieerden,

het was APO – ausserparlementarische Opposition,

het was tegen autoritair optreden,

er waren contacten met mensen die spoedig zouden radicaliseren,

het was een opstand tegen de meest algemene nucleus: het gezin,

en tegen de traditionele seksualiteit (die immers niets anders zou zijn dan een serie verkapitaliseerde verhoudingen),

het was de vertaling van persoonlijk leven in politiek leven,

en van politiek leven in persoonlijk leven,

de plaats voor de seksuele bevrijding,

van het hippie-fotomodel,

het was de zucht naar aandacht van media en het was de behendigheid met de media om te gaan,

het was cool en veel haar,

het was hedonisme en drugs,

en het was tenslotte ook nog een commune.

In 1967 werden de APO’s door het boulevardblad Bild beticht van brandstichting in een warenhuis. Het begrip nepnieuws werd nog niet gebruikt, maar de methode was hetzelfde: Bild bracht eerst het bericht groot op de voorpagina. Dan werd de beschuldiging een aantal malen herhaald. Pas later werd het gerectificeerd in een klein bericht op pagina 5, onder een kleine kop.

Berucht is de radicalisering van figuren uit de invloedsfeer van de Kommunes, die leidde tot de moorden en bankovervallen van de RAF, tot contacten met de STASI en de PLO.

De erfenis van de communes bestaat uit een veelsoortige productiviteit. Er was Krautrock, het fotomodel, Fassbinders film Die Niklaushauser Fahrt (een film met een Marxistisch getinte uitleg van de maatschappij begeleid door de dreunende pop van Amon Düül II) en er werden boeken uitgegeven van en door de communards zelf (o.a. Ulrich Enzensberger, Rainer Langhans, Uschi Obermaier en Fritz Teufel).
Een in het oog lopend aspect aan deze communes is tenslotte dat zij zichzelf als icoon op de kaart zetten. (Je zou kunnen zeggen: in het oog lopend is hoezeer zij in het oog liepen.)

Tenslotte over activisme: ik merkte hoe wij Nederlanders de macht van nieuw rechts, Pegida, en alt-right, tot voor kort afdeden als niet ter zake (bijvoorbeeld omdat er toch niemand meer met Wilders zal willen regeren). Ondertussen hebben deze rechtse types zich op meerdere fronten goed georganiseerd – een voorbeeld is de site DDS (De Dagelijkse Standaard). Verschillende van deze groepen gaan vrijages aan met ideeën over het Avondland: over het westen dat zou worden aangevreten door vijanden binnen het westen zelf en over de ondergang. Wie iets weet over Oswald Spengler (de schrijver van Die Untergang des Abendlandes) en andere denkbeelden die bij het fascisme een bepalende rol hebben gespeeld, weet dat dergelijk gedachtegoed niet onschuldig is (de laatste letter van de afkorting Pegida is van Abendland afkomstig – Pegida: Patriotische Europäer gegen die Islamisierung des Abendlandes). Het kan zijn dat wij ons tegen rechts moeten organiseren. Ik hoop dat ons bewustzijn hierover zich zal versterken. Ik geloof dat bepaalde vormen van activisme opnieuw actualiteit moeten verkrijgen en dat deze tegen nieuw rechts moet worden ingezet.

Jan, Maastricht 2016 / 2017

  • jaar 2016
  • materiaal acrylverf
  • maat 10 meter lang